« قيصر » را برآورد « 1 » . شاپور دوم اسيرانى را كه در شهر امد « 2 » دستگير كرده بود ، بين شوش و شوشتر و ساير بلاد اهواز جاى داد و اين مردم انواع جديد ابريشم باقى را در آنجا رواج دادند « 3 » . بيشتر اوقات اين قبيل اماكن ، كه بوسيله اسرا آباد ميشد ، به زودى راه خرابى ميسپرد ، ولى گاهى هم دوام و ثبات مىيافت « 4 » . تجارت خشكى در طرق و شوارع كاروان‌رو قديم صورت ميگرفت . شاهزاده بزرگ از تيسفون در كنار دجله ، كه پايتخت بود ، شروع ميشد و از حلوان و كنگاور بهمدان ميرسيد . در همدان شوارع مختلف منشعب مىشد ، يكى به سمت جنوب از خوزستان و فارس گذشته بخليج مىپيوست ديگرى برى مىرفت و از آنجا راههايى از كوههاى گيلان و البرز گذشته ببحر خزر منتهى مىشد ، يا از راه خراسان و دره كابل بهندوستان اتصال مىيافت . راهى هم از تركستان و حوضه تاريم بچين مىپيوست . از لحاظ ارتباط با دولت روم شهر نصيبين مركز مهمى بشمار مىرفت . از جمله شرايط صلحى ، كه در سال 298 ديوكلسين « 5 » به نرسه پيشنهاد كرد ، يكى اين بود كه شهر نصيبين بايد ، ( تنها ) نقطه ارتباط دولتين باشد ، لكن نرسه اين ماده را نپذيرفت . در زمان آمين مارسلن همه ساله در اوائل سپتامبر بازار بزرگى در شهر بتنه « 6 » واقع در نزديكى ساحل شرقى فرات مفتوح ميشد ، كه متاع چين و كالاى هند « 7 » در آنجا فراهم مىآمد . در سال 410 بموجب فرمان قيصران روم هونوريوس « 8 »

--> ( 1 ) - نلدكه ، طبرى ، ص 33 ، يادداشت 2 . ( 2 ) - Amida ( 3 ) - مسعودى ، مروج ، ج 2 ، ص 186 . ( 4 ) - اشپيگل Spiegel معرفت دوره باستانى ايران Altertunskunde Eranische ، ج 3 ، ص 660 . ( 5 ) - Diocletieh ( 6 ) - Batne ( 7 ) - آميانوس مارسلينوس ، كتاب 16 ، بند 3 ، فقره 3 . ( 8 ) - Honorrius